Eindexamenbijlage 2025

In een latex uitgaansoutfit met bijbehorend latex masker trapt Floor Faes tegen een voetbal. Met het been omhoog is haar latex rok goed zichtbaar – mooi voor een avond uit, minder praktisch op het voetbalveld. Een tweede foto toont haar zittend op een terras in voetbaltenue, wederom met het kenmerkende masker op haar hoofd en lange latex sokken aan de voeten.

Beide scènes maken onderdeel uit van Faes’ afstudeerwerk Een autobiografisch onderzoek. Ik? waarin ze zich verdiept in het thema ‘identiteit’. Ieder kledingstuk vertegenwoordigt een onderdeel van haar huidige leven. Ze studeert, voetbalt, gaat uit met vrienden en is graag thuis bij familie. Terwijl de latex pakken netjes op een kledingrek hangen naast de foto’s, vraagt Faes’ zich hardop af of ze wel zo authentiek is als ze denkt, of dat ze vooral door anderen beïnvloed wordt. ‘We willen allemaal uniek zijn, maar tegelijkertijd lijken we ontzettend op elkaar.’

Vanuit het idee dat identiteit een construct is, start Faes vervolgens een onderzoek naar haar eigen ik. Ze ontdekt dat ze in verschillende situaties telkens een andere versie van zichzelf is; haar voetbalversie is anders dan de uitgaansversie of de werkversie. Voor elk van deze zelven ontwerpt Faes een latex outfit die ze kan aantrekken als een soort tweede huid. Met elke huid komt ook een bepaalde identiteit – in haar voetbaloutfit gedraagt ze zich net iets stoerder dan in haar badjas. Maar kan ze haar identiteiten ook uitwisselen? En hoe verhouden al deze persona zich tot elkaar? Wat gebeurt er bijvoorbeeld als je gaat werken in je badjas of voetballen in je uitgaansrok?

Uiteindelijk is het doel van Faes niet het beantwoorden van al deze vragen. Het gaat haar vooral om de bewustwording van de vele verschillende identiteiten die je als persoon in je kan dragen. ‘Het geeft een soort rust om te weten dat ik niet authentiek ben. Mijn generatie lijkt soms wel bezeten te zijn door de zoektocht naar zichzelf. Er zijn zoveel invloeden van buitenaf die je proberen te vertellen wie of wat je bent. Maar je hoeft je niet per se aan de normen te houden die je al heel je leven worden opgelegd. Omarm dat je niet authentiek bent en maak er het beste van’.

Tilburg – Fontys Hogeschool voor de Kunsten – BA Art, Communication and Design

Het kartonnen wandobject van Pleun Lubbers strekt zich uit over de muur. In elk bakje zit een piepklein object: een telefoon, pan met spiegelei, coronatest, Buurman en Buurman. Tezamen vormen de 121 objecten de herinneringen van Lubbers; je kijkt als het ware naar haar innerlijke geheugenlandkaart. ‘Ik zoek naar manieren om herinneringen op andere manieren vast te leggen’, vertelt Lubbers. ‘Mijn geheugen is niet rechthoekig en netjes, het is grillig, onaf en soms behoorlijk selectief. De vorm van Dat blijft hangen heeft daarom een soort oneindigheid in zich, er zijn eindeloos veel aanknopingspunten voor nieuwe hokjes met nieuwe herinneringen.’

De inspiratie voor Lubbers’ eindexamenwerk komt voort uit de letterbak – een kast met kleine vakjes waarin vroeger handletters werden opgeslagen – en het verlangen haar herinneringen tastbaar te maken. Foto’s verdwijnen vaak in de onophoudelijke hoeveelheid mooie plaatjes op je telefoon. In plaats daarvan zocht Lubbers een manier om haar herinneringen te kunnen behouden én ze te delen met de mensen om haar heen. De herkenbaarheid van sommige objecten werkt daarbij aanstekelijk, bijna iedereen kent Buurman en Buurman en begint direct te vertellen over de eigen herinneringen aan de iconische kinderserie. Het werk van Lubbers krijgt daardoor een universele betekenis die haar persoonlijke memoires overstijgt.

Lubbers maakte alle miniatuur figuurtjes waaruit Dat blijft hangen bestaat zelf met de hand. Het werkte haast therapeutisch: ‘ik heb geprobeerd om al mijn herinneringen van nul tot nu een plek te geven in het wandobject. Het zijn allemaal vrij specifieke herinneringen die verwijzen naar een gebeurtenis of bijzonder moment in mijn leven.’ Zo verwijst een minuscule oranje bloemenkrans naar haar studietijd in Berlijn. Tijdens haar verblijf vond het EK voetbal plaats en droeg ze eenzelfde krans om de spelers van oranje aan te moedigen vanuit een biergarten. Toch zijn het niet allemaal positieve herinneringen, benadrukt Lubbers, ‘ik heb ook minder leuke momenten afgebeeld, de toeschouwer mag zelf invullen wat voor verhaal of gevoel er achter een bepaald object schuilt.’

Tilburg – Fontys Hogeschool voor de Kunsten – BA Art, Communication and Design

Oog in oog staan met een zwart gat is voor de mensheid in principe onmogelijk. Wie te dichtbij komt wordt er als een soort spaghettisliert in opgezogen en komt er nooit meer uit. Het wordt letterlijk pikzwart om je heen, want aan een zwart gat kan niets ontsnappen, zelfs licht niet. Toch heeft Sammy Lu met haar installatie Zwart gat op schaal geprobeerd om deze ervaring tastbaar te maken voor iedereen. ‘Ik ben een maker die natuur en wetenschappelijke fenomenen vertaalt naar belevingen.’

De eerste foto van een zwart gat, genomen in 2019 van M87, diende als inspiratiebron voor de installatie. De doorsnee van Zwart gat op schaal is 3 meter, wat de aarde uitgaande van een schaal van 1 op 13,3 biljoen zo groot maakt als een zandkorrel. Ter illustratie van het enorme verschil in formaat ligt onder een petrischaal op een sokkel vlak voor het trechtervormige zwarte gat een zandkorrel. Daaronder staat de schaal geschreven, maar veel meer context bij haar werk geeft Lu niet. Ze wil dat haar publiek zelf op onderzoek uitgaat en het werk echt ervaart.

Onderdeel van Lu’s fascinatie voor wetenschap en natuur zijn de vele vragen waarvoor nog geen sluitend antwoord gevonden is. ‘Je hoeft niet veel te weten over wetenschap of het helemaal te begrijpen om erdoor gefascineerd te zijn’, vertelt Lu. ‘Wij weten bijvoorbeeld niet wat voor vorm een zwart gat heeft. In de natuurwetenschap wordt een kosmisch object dat de ruimtetijd vervormt weergegeven als een trechtervorm.’ Om zo dicht mogelijk bij een natuurgetrouwe weergave van een zwart gat te blijven, kiest Lu er daarom voor om haar zwarte gat de vorm van een trechter te geven.

Veel natuurlijke fenomenen zijn nog omgeven door mysterie. We weten simpelweg niet hoe ze werken. De wereld volledig begrijpen is dan ook niet mogelijk. ‘Voor mij schuilt de schoonheid in het niet weten en het blijven zoeken naar antwoorden’, legt Lu uit. ‘Als je een fenomeen niet zelf kan beleven, wil ik het graag voor je maken zodat het tastbaar wordt en je nieuwsgierigheid wordt aangewakkerd.’

Tilburg – Fontys Hogeschool voor de Kunsten – BA Art, Communication and Design

Deze drie artikelen zijn gepubliceerd in de Eindexamenbijlage 2025 van Metropolis M nr. 4.